Định Nghĩa “rượu vang cam” (Orange Wine)
Mặc dù tên gọi dễ khiến người ta nhầm rằng rượu được làm từ quả cam, nhưng thực tế không phải vậy. Orange wine - thường được gọi là rượu vang cam, vang đen vỏ trắng - là một dòng rượu làm từ nho trắng, nhưng quá trình sản xuất lại giống với rượu vang đỏ. Cụ thể: vỏ và hạt của nho trắng được giữ lại khi lên men, hoặc tiếp xúc lâu với nước nho, giúp chiết xuất thêm tannin, polyphenol và sắc tố từ vỏ.
Theo tổ chức International Organisation of Vine and Wine (OIV), loại rượu này có thể được mô tả là “white wine with maceration” (rượu trắng lên men với vỏ tiếp xúc), tức là nho trắng được ủ với vỏ trong một khoảng thời gian đủ để tạo cấu trúc rõ nét hơn.
Vì thế, nếu bạn nhìn thấy chai rượu trắng có màu vàng rơm chuyển sang hổ phách hoặc “á ánh cam/đồng” và có kết cấu đậm hơn, rất có thể bạn đang nhìn thấy “rượu vang cam”.
Tại sao lại gọi là “vang cam”?
Vì màu sắc
Do quá trình vỏ nho trắng tiếp xúc với nước nho lâu hơn, rượu nhận được sắc tố từ vỏ và hạt nho. Kết quả là màu rượu thường dao động từ vàng rơm, hổ phách đến cam đậm hoặc “đồng” (ví dụ ở Ý dùng từ “ramato” để chỉ màu đồng-áp cam).
Vì cách làm giống vang đỏ
Thông thường rượu vang trắng sẽ được ép lấy nước, bỏ vỏ và hạt nhanh, rồi lên men. Nhưng với vang cam, nho trắng được ép hoặc nghiền rồi ủ chung với vỏ/hạt/stem (cán, cuống) trong nhiều ngày thậm chí vài tháng, tương tự như cách làm vang đỏ. Điều này tạo nên cấu trúc và tannin mà vang trắng thông thường thường thiếu.
Vì tên gọi lịch sử
Thuật ngữ “orange wine” được cho là bắt đầu phổ biến từ đầu thập niên 2000 và được nhập khẩu bởi các nhà nhập khẩu rượu như David A. Harvey ở Vương quốc Anh.
Nguồn gốc và lịch sử
Khởi nguồn cổ xưa ở Georgia (Caucasus)
Vùng Georgia được xem là cái nôi của nghề làm rượu vang, với kỹ thuật làm rượu bằng bình đất sét lớn (qvevri) được ghi nhận cách đây hàng ngàn năm.
Phương pháp ở đây: nho trắng (với vỏ, hạt, cuống) được đặt vào bình đất sét hình quả trứng (qvevri), chôn dưới đất để lên men và ủ lâu. Lớp tiếp xúc vỏ - hạt - nước ép kéo dài chính là chìa khóa tạo ra vang cam.
Năm 2013, phương pháp “Ancient Georgian traditional Qvevri wine-making method” đã được UNESCO vinh danh trong danh sách Di sản Văn hoá Phi vật thể.
Phục hồi và phổ biến ở châu Âu
Dù phương pháp cổ xưa đã tồn tại, nhưng phong trào vang cam thực sự “hồi sinh” từ cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, đặc biệt ở khu vực Friuli‑Venezia Giulia (Ý) và Slovenia.
Ngày nay vang cam không chỉ xuất hiện ở Georgia và Ý mà còn được làm tại nhiều nơi trên thế giới như Mỹ, Úc, New Zealand, với các phong cách khác nhau.
Quá trình sản xuất: Vì sao vang cam có kết cấu và hương vị khác biệt
Lựa chọn giống nho và bắt đầu ngâm vỏ nho trắng cùng với nước nho
- Các giống nho trắng được chọn có thể là những giống truyền thống hoặc quốc tế.
- Sau khi thu hoạch, nho được nghiền hoặc ép với vỏ/hạt/cuống hoặc ít nhất giữ vỏ tiếp xúc lâu hơn so với rượu trắng thông thường.
- “Maceration” – phần vỏ/hạt/loại tiếp xúc – có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng (1 tháng hoặc hơn) tùy phong cách.
Lên men & ủ trong các loại vật liệu khác nhau
- Sau maceration, rượu có thể được lên men và ủ trong các bình thép không gỉ, thùng gỗ hoặc Amphora / qvevri (đất sét) – tùy kỹ thuật.
- Việc sử dụng thùng gỗ hay đất sét có thể ảnh hưởng màu sắc, hương thơm và sự phát triển tannin.
- Việc tiếp xúc với oxy – trong trường hợp sử dụng qvevri hoặc thùng gỗ – cũng có thể làm tăng các hương “oxidative”, hạt khô, trà, vỏ cam…
Kết quả: Màu sắc, tannin và hương vị
Nhờ vỏ/hạt tiếp xúc dài:
- Rượu nhận được sắc từ vỏ (lignin, anthocyanin nhẹ…) khiến rượu có màu vàng – hổ phách – cam.
- Nhiều tannin hơn rượu trắng, tạo cảm giác “cấu trúc” hơn: như trà đá không đường hoặc rượu đỏ nhẹ.
- Hương vị cũng đa dạng hơn: các nốt trái cây khô, trái cây nhiệt đới chín, vỏ cam sấy, hạt khô, mật ong, thảo mộc khô…
Hương vị & cách thưởng thức của rượu vang cam
Hương vị đặc trưng
Một số đặc điểm phổ biến:
- Vị khô (dry), cấu trúc rõ rệt, tannin rõ hơn rượu trắng thông thường.
- Màu sắc có thể: vàng rơm → hổ phách → cam đậm.
- Hương thơm: trái cây chín, trái cây khô, vỏ cam, vỏ cam sấy, hạt phỉ, hạt brazil, thảo mộc khô, đôi khi kết hợp với mùi “gỗ varnish”, dầu hạt lanh, bánh mì chua nếu sản xuất theo phong cách thiên nhiên.
Phù hợp với món ăn nào?
Do kết cấu và tannin nên vang cam rất linh hoạt trong pairing:
- Các món đồ cay, món Á (châu Á) có nhiều gia vị.
- Món cá hồi nướng, món thịt trắng nướng/thịt hơi đỏ, món có sốt đậm đà.
- Dùng ly lớn giống rượu đỏ để khai thác hương và cấu trúc tốt hơn.
Kết luận
“Rượu vang cam” là một sáng tạo đầy thú vị trong thế giới rượu vang: mặc dù bắt nguồn từ nho trắng, nhưng cách sản xuất khiến nó sở hữu chiều sâu, cấu trúc và sắc màu khác biệt. Với xu hướng người dùng ngày càng tìm kiếm trải nghiệm mới và phong cách vang tự nhiên hơn, vang cam là một lựa chọn không thể bỏ qua.
---------------------------
D.CHEERY WINE - NƠI THỎA MÃN ĐAM MÊ RƯỢU VANG CỦA BẠN
☎️ Hotline: 0934 31 23 23
☎️ Hotline dự phòng: 0969 772 656
📍SN 436 Nguyễn Văn Cừ, Hồng Hải, phường Hạ Long, Quảng Ninh
